Cách đây 15 năm, tôi sống
trong khu tập thể cao tầng được xây dựng từ thời bao cấp. Tầng 3, nơi
tôi sống, có 4 hộ gia đình.
Thời bấy giờ, mùa hè nước khá khan hiếm, chứ
không nhiều và dễ lấy như bây giờ. Cả 4 hộ sống ở đây, mỗi tháng chỉ
được cấp tổng cộng 40m3 nước. Với chúng tôi, như vậy cũng gọi là tạm đủ
dùng.
Thế nhưng, mùa hè nọ, nguồn cung cấp nước
đột ngột giảm. 4 hộ chúng tôi sống ở đây chỉ được phân phối khoảng 20 m3
nước. Thiếu nước nên mỗi hộ gia đình tự nghĩ cách để hút nước đáp ứng
nhu cầu sinh hoạt hàng ngày.
Hộ đầu tiên quyết định mua một chiếc máy bơm nước,
hút nước trực tiếp từ nguồn về nhà mình. Hộ thứ nhất nhẩm tính chỉ cần
họ hút được khoảng 8 m3 là có thể đáp ứng được sinh hoạt. Ba hộ gia đình
sẽ phải chia nhau khoảng 12 m3 nước còn lại. Và dĩ nhiên, 3 hộ gia đình
còn lại sẽ chẳng ai hài lòng.
"Phải tự cứu mình thôi chứ ai cứu mình nữa", ai cũng nghĩ vậy. Vì thế, hộ thứ hai lại ra đường mua một cái máy bơm nước…
và đến hộ thứ ba, rồi cả nhà tôi nữa. Kết quả là nhà nào cũng có một
chiếc máy bơm nước, nhưng nhà nào cũng chỉ có khoảng 5 m3, chẳng khác gì
so với khi chưa có máy bơm.
Theo lý thuyết trò
chơi, trong tình huống kể trên, chẳng có giải pháp nào cho riêng lẻ từng
cá nhân ngoài việc phải làm những gì người khác làm. Người đầu tiên mua
máy bơm nước thì tất cả những người khác càng phải mua. Nếu họ không làm như vậy thì sẽ phải gánh chịu phần thiệt thòi.
Câu
chuyện về kênh truyền hình K+ bây giờ cũng vậy. Một hãng truyền hình vì
lợi nhuận sẽ tìm cách lách lên trước, cố giành ưu thế về dịch vụ độc
quyền khiến các hãng khác hoàn toàn không thể có năng lực cạnh tranh.
Thế nhưng, hệ quả không chỉ là các hãng cạnh tranh khác mất phần mà
chính là người mua dịch vụ sẽ phải trả giá đắt.
Tất
nhiên, với chi phí tiền lương rất lớn mà các đội bóng Anh, Tây Ban Nha
phải trả cho các cầu thủ thì xét đến cùng, người xem phải gánh chịu.
Nhưng chi phí đó là bao nhiêu thì hợp lý cũng tùy thuộc vào góc độ từng
người.
Với lĩnh vực bản quyền truyền hình, một mặt
cần sự can thiệp và điều chỉnh thị trường từ cơ quan quản lý cạnh tranh
của nhà nước, điều mà các nước tư bản đã thực hiện từ cả trăm năm nay.
Chính đó là một trong những lý do khiến người dân Anh có thể xem truyền
hình với một mức giá phù hợp. Nhiệm vụ của những cơ quan này là can
thiệp để đảm bảo sự công bằng giữa nhà cung cấp và người mua dịch vụ, để
nhà cung cấp không quá chèn ép những người mua.
Mặt
khác, những người mua dịch vụ có thể và nên hợp tác với nhau trong một
Hiệp hội nào đó để cùng hành động bảo vệ quyền lợi của mình.
Với
sự phát triển của công nghệ và những biến chuyển như hiện nay, tôi tin
là tới đây, sẽ còn phát sinh nhiều tình trạng như việc bản quyền đá bóng
vừa qua. Do đó, cơ quan chức năng cần có những chế tài phù hợp cũng như
những người mua cần thống nhất và có tinh thần hợp tác để cùng đạt được
một kết quả tốt nhất cho tổng thể.